|
史传奇(1986—),男,黑龙江省哈尔滨人,副教授,博士后,从事湿地植物资源研究。E-mail: chuanqi0730@163.com |
收稿日期: 2023-11-06
修回日期: 2024-01-17
网络出版日期: 2025-08-14
基金资助
黑龙江省高等教育教学改革项目(SJGY20220500)
黑龙江省艺术科学规划重点项目(2023A015)
版权
Floristic Composition and Structural Analysis of Seed Plants in Mulan Songhuajiang National Wetland Park
Received date: 2023-11-06
Revised date: 2024-01-17
Online published: 2025-08-14
Copyright
于2017年5月至9月、2018年7月至8月和2023年6月至10月,采用样线法和样方法,对黑龙江木兰松花江国家湿地公园进行实地调查,分析该湿地公园种子植物组成特征,并在种水平进行区系分析。研究结果表明,该湿地公园内共记录种子植物53科155属217种(包括2亚种和6变种),优势科菊科(Asteraceae)包含18属37种,禾本科(Poaceae)包含21属24种,蓼科(Polygonaceae)包含4属17种;优势属蓼属(Persicaria)包含9种,薹草属(Carex)包含7种,蒿属(Artemisia)和委陵菜属(Potentilla)都包含5种;湿地公园内分布落叶阔叶林、落叶阔叶灌丛、草甸、草本沼泽和水生植被,主要群系为松江柳群系(Form. Salix sungkianica)、瘤囊薹草群系(Form. Carex schmidtii)和眼子菜群系(Form. Potamogeton distinctus)等;种子植物种水平的区系具有典型的温带属性,同时兼有热带、亚寒带-寒带类型,特有程度低。
史传奇 , 杨浩宇 , 孙阎 , 孟博 , 陈曦 , 于少鹏 . 木兰松花江国家湿地公园种子植物区系组成与结构分析[J]. 湿地科学, 2024 , 22(6) : 856 -862 . DOI: 10.13248/j.cnki.wetlandsci.2024.06.004
In Heilongjiang Mulan Songhuajiang national wetland park, the seed plants were investigated in field using the sample line method and quadrat method from May to September 2017, July to August 2018, and June to October 2023, to reveal the composition characteristics of seed plants and analysis the species floristics. The results showed that a total of 53 families, 155 genera, and 217 species (including 2 subspecies and 6 varieties) of seed plants were occurred in the wetland park. The dominant families included Asteraceae (18 genera and 37 species), Poaceae (21 genera and 24 species), and Polygonaceae (4 genera and 17 species). The dominant genera included Persicaria (9 species), Carex (7 species), Artemisia and Potentilla (both 5 species). The vegetation type of the wetland park was composed of deciduous broad-leaved forests, deciduous broad-leaved shrub, meadow, herbaceous marsh, and aquatic vegetation. The main formations included Form. Salix sungkianica, Form. Carex schmidtii, and Form. Potamogeton distinctus, etc. At the species level, the flora exhibited a typical temperate distribution type, along with some tropical and subfrigid-frigid types, and had a low degree of endemism.
1 木兰松花江国家湿地公园种子植物名录List of seed plants of Mulan Songhuajiang National Wetland Park |
| 科/物种名称 | 科/物种名称 | 科/物种名称 |
| (一)天南星科Araceae | (十二)禾本科Poaceae | (二十)豆科Fabaceae |
| 1浮萍Lemna minor | 34芒剪股颖Agrostis vinealis | 70华黄芪Astragalus chinensis |
| (二)泽泻科Alismataceae | 35看麦娘Alopecurus aequalis | 71达乌里黄芪Astragalus dahuricus |
| 2泽泻Alisma plantago-aquatica | 36荩草Arthraxon hispidus | 72斜茎黄芪Astragalus laxmannii |
| 3野慈姑Sagittaria trifolia | 37菵草Beckmannia syzigachne | 73野大豆Glycine soja |
| (三)水鳖科Hydrocharitaceae | 38无芒雀麦Bromus inermis | 74鸡眼草Kummerowia striata |
| 4小茨藻Najas minor | 39拂子茅Calamagrostis epigeios | 75毛山黧豆Lathyrus palustris var. pilosus |
| (四)眼子菜科Potamogetonaceae | 40虎尾草Chloris virgata | 76山黧豆Lathyrus quinquenervius |
| 5眼子菜Potamogeton distinctus | 41毛马唐Digitaria ciliaris var. chrysoblephara | 77胡枝子Lespedeza bicolor |
| 6篦齿眼子菜Stuckenia pectinata | 42稗Echinochloa crus-galli | 78尖叶铁扫帚Lespedeza juncea |
| (五)阿福花科Asphodelaceae | 43纤毛鹅观草Elymus ciliaris | 79天蓝苜蓿Medicago lupulina |
| 7小黄花菜Hemerocallis minor | 44披碱草Elymus dahuricus | 80草木樨Melilotus suaveolens |
| (六)石蒜科Amaryllidaceae | 45老芒麦Elymus sibiricus | 81山野豌豆Vicia amoena |
| 8薤白Allium macrostemon | 46画眉草Eragrostis pilosa | 82黑龙江野豌豆Vicia amurensis |
| 9野韭Allium ramosum | 47野黍Eriochloa villosa | 83广布野豌豆Vicia cracca |
| (七)天门冬科Asparagaceae | 48狭叶甜茅Glyceria spiculosa | 84东方野豌豆Vicia japonica |
| 10兴安天门冬Asparagus dauricus | 49牛鞭草Hemarthria sibirica | (二十一)蔷薇科Rosaceae |
| (八)鸭跖草科Commelinaceae | 50芒颖大麦草Hordeum jubatum | 85龙牙草Agrimonia pilosa |
| 11鸭跖草Commelina communis | 51羊草Leymus chinensis | 86蚊子草Filipendula palmata |
| (九)香蒲科Typhaceae | 52荻Miscanthus sacchariflorus | 87路边青Geum aleppicum |
| 12黑三棱Sparganium stoloniferum | 53草地早熟禾Poa pratensis | 88委陵菜Potentilla chinensis |
| 13狭叶黑三棱Sparganium subglobosum | 54芦苇Phragmites australis | 89匍枝委陵菜Potentilla flagellaris |
| 14水烛Typha angustifolia | 55金色狗尾草Setaria pumila | 90莓叶委陵菜Potentilla fragarioides |
| 15无苞香蒲Typha laxmannii | 56狗尾草Setaria viridis | 91腺毛委陵菜Potentilla longifolia |
| 16香蒲Typha orientalis | 57菰Zizania latifolia | 92朝天委陵菜Potentilla supina |
| (十)灯芯草科Juncaceae | (十三)金鱼藻科Ceratophyllaceae | 93小白花地榆Sanguisorba tenuifolia var. alba |
| 17灯芯草Juncus effusus | 58金鱼藻Ceratophyllum demersum | 94鸡冠茶Sibbaldianthe bifurca |
| 18细茎灯芯草Juncus gracilicaulis | (十四)罂粟科Papaveraceae | 95绣线菊Spiraea salicifolia |
| (十一)莎草科Cyperaceae | 59白屈菜Chelidonium majus | (二十二)榆科Ulmaceae |
| 19荆三棱Bolboschoenus yagara | (十五)防己科Menispermaceae | 96榆树Ulmus pumila |
| 20灰脉薹草Carex appendiculata | 60蝙蝠葛Menispermum dauricum | (二十三)大麻科Cannabaceae |
| 21莎薹草Carex bohemica | (十六)毛茛科Ranunculaceae | 97葎草Humulus scandens |
| 22弓喙薹草Carex capricornis | 61二歧银莲花Anemone dichotoma | (二十四)荨麻科Urticaceae |
| 23野笠薹草Carex drymophila | 62长叶碱毛茛Halerpestes ruthenica | 98透茎冷水花Pilea pumila |
| 24寸草Carex duriuscula | 63蓝堇草Leptopyrum fumarioides | 99狭叶荨麻Urtica angustifolia |
| 25翼果薹草Carex neurocarpa | 64茴茴蒜Ranunculus chinensis | (二十五)葫芦科Cucurbitaceae |
| 26瘤囊薹草Carex schmidtii | 65浮毛茛Ranunculus natans | 100盒子草Actinostemma tenerum |
| 27头状穗莎草Cyperus glomeratus | 66箭头唐松草Thalictrum simplex | 101赤瓟Thladiantha dubia |
| 28碎米莎草Cyperus iria | (十七)景天科Crassulaceae | (二十六)堇菜科Violaceae |
| 29三轮草Cyperus orthostachyus | 67费菜Phedimus aizoon | 102早开堇菜Viola prionantha |
| 30沼泽荸荠Eleocharis palustris | (十八)扯根菜科Penthoraceae | (二十七)杨柳科Salicaceae |
| 31乌苏里荸荠Eleocharis ussuriensis | 68扯根菜Penthorum chinense | 103山杨Populus davidiana |
| 32水葱Schoenoplectus tabernaemontani | (十九)小二仙草科Haloragaceae | 104三蕊柳Salix nipponica |
| 33东北藨草Scirpus radicans | 69狐尾藻Myriophyllum verticillatum | 105松江柳Salix sungkianica |
| 科/物种名称 | 科/物种名称 | 科/物种名称 |
| (二十八)大戟科Euphorbiaceae | (三十七)石竹科Caryophyllaceae | (四十九)唇形科Lamiaceae |
| 106铁苋菜Acalypha australis | 143鹅肠菜Stellaria aquatica | 177夏至草Lagopsis supina |
| (二十九)牻牛儿苗科Geraniaceae | 144繸瓣繁缕Stellaria radians | 178益母草Leonurus japonicus |
| 107鼠掌老鹳草Geranium sibiricum | (三十八)苋科Amaranthaceae | 179地笋Lycopus lucidus |
| 108老鹳草Geranium wilfordii | 145凹头苋Amaranthus blitum | 180纤弱黄芩Scutellaria dependens |
| (三十)千屈菜科Lythraceae | 146轴藜Axyris amaranthoides | 181并头黄芩Scutellaria scordifolia |
| 109欧菱Trapa natans | 147地肤Bassia scoparia | 182华水苏Stachys chinensis |
| (三十一)柳叶菜科Onagraceae | 148杂配藜Chenopodiastrum hybridum | (五十)通泉草科Mazaceae |
| 110沼生柳叶菜Epilobium palustre | 149藜Chenopodium album | 183通泉草Mazus pumilus |
| (三十二)无患子科Sapindaceae | 150刺藜Teloxys aristata | (五十一)睡菜科Menyanthaceae |
| 111茶条槭Acer tataricum subsp. ginnala | 151灰绿藜Oxybasis glauca | 184荇菜Nymphoides peltata |
| (三十三)锦葵科Malvaceae | (三十九)马齿苋科Portulacaceae | (五十二)菊科Asteraceae |
| 112苘麻Abutilon theophrasti | 152马齿苋Portulaca oleracea | 185牛蒡Arctium lappa |
| 113野西瓜苗Hibiscus trionum | (四十)凤仙花科Balsaminaceae | 186野艾蒿Artemisia lavandulifolia |
| 114野葵Malva verticillata | 153水金凤Impatiens noli-tangere | 187红足蒿Artemisia rubripes |
| (三十四)十字花科Brassicaceae | (四十一)报春花科Primulaceae | 188猪毛蒿Artemisia scoparia |
| 115荠Capsella bursa-pastoris | 154东北点地梅Androsace filiformis | 189蒌蒿Artemisia selengensis |
| 116白花碎米荠Cardamine leucantha | 155点地梅Androsace umbellata | 190大籽蒿Artemisia sieversiana |
| 117垂果南芥Catolobus pendulus | 156狼尾花Lysimachia barystachys | 191三脉紫菀Aster ageratoides |
| 118葶苈Draba nemorosa | 157黄连花Lysimachia davurica | 192狗娃花Aster hispidus |
| 119蒙古糖芥Erysimum flavum | (四十二)茜草科Rubiaceae | 193全叶马兰Aster pekinensis |
| 120独行菜Lepidium apetalum | 158东北猪殃殃Galium dahuricum var. lasiocarpum | 194羽叶鬼针草Bidens maximowicziana |
| 121沼生蔊菜Rorippa palustris | 159蓬子菜Galium verum | 195小花鬼针草Bidens parviflora |
| 122菥蓂Thlaspi arvense | (四十三)夹竹桃科Apocynaceae | 196丝毛飞廉Carduus crispus |
| (三十五)檀香科Santalaceae | 160萝藦Cynanchum rostellatum | 197刺儿菜Cirsium arvense var. integrifolium |
| 123百蕊草Thesium chinense | (四十四)紫草科Boraginaceae | 198野蓟Cirsium maackii |
| (三十六)蓼科Polygonaceae | 161鹤虱Lappula myosotis | 199屋根草Crepis tectorum |
| 124卷茎蓼Fallopia convolvulus | 162砂引草Tournefortia sibirica | 200山柳菊Hieracium umbellatum |
| 125齿翅蓼Fallopia dentatoalata | 163附地菜Trigonotis peduncularis | 201旋覆花Inula japonica |
| 126篱蓼Fallopia dumetorum | (四十五)旋花科Convolvulaceae | 202柳叶旋覆花Inula salicina |
| 127两栖蓼Persicaria amphibia | 164打碗花Calystegia hederacea | 203中华苦荬菜Ixeris chinensis |
| 128水蓼Persicaria hydropiper | 165田旋花Convolvulus arvensis | 204翅果菊Lactuca indica |
| 129酸模叶蓼Persicaria lapathifolia | 166金灯藤Cuscuta japonica | 205山莴苣Lactuca sibirica |
| 130春蓼Persicaria maculosa | (四十六)茄科Solanaceae | 206同花母菊Matricaria matricarioides |
| 131尼泊尔蓼Persicaria nepalensis | 167挂金灯Alkekengi officinarum var. franchetii | 207日本毛连菜Picris japonica |
| 132红蓼Persicaria orientalis | 168龙葵Solanum nigrum | 208草地风毛菊Saussurea amara |
| 133扛板归Persicaria perfoliata | (四十七)车前科Plantaginaceae | 209长裂苦苣菜Sonchus brachyotus |
| 134箭头蓼Persicaria sagittata | 169柳穿鱼Linaria vulgaris subsp. chinensis | 210苦苣菜Sonchus oleraceus |
| 135戟叶蓼Persicaria thunbergii | 170车前Plantago asiatica | 211蒲公英Taraxacum mongolicum |
| 136萹蓄Polygonum aviculare | 171平车前Plantago depressa | 212华蒲公英Taraxacum sinicum |
| 137黑龙江酸模Rumex amurensis | 172细叶水蔓菁Pseudolysimachion linariifolium | 213女菀Turczaninovia fastigiata |
| 138皱叶酸模Rumex crispus | (四十八)母草科Linderniaceae | 214苍耳Xanthium strumarium |
| 139巴天酸模Rumex patientia | 173陌上菜Lindernia procumbens | (五十三)伞形科Apiaceae |
| 140长刺酸模Rumex trisetifer | (四十九)唇形科Lamiaceae | 215毒芹Cicuta virosa |
| (三十七)石竹科Caryophyllaceae | 174水棘针Amethystea caerulea | 216蛇床Cnidium monnieri |
| 141种阜草Moehringia lateriflora | 175香薷Elsholtzia ciliata | 217泽芹Sium suave |
| 142蔓茎蝇子草Silene repens | 176活血丹Glechoma longituba |
2 木兰松花江国家湿地公园包含植物物种数较多的前10科Top ten families including more plant species in Mulan Songhuajiang National Wetland Park |
| 序号 | 科 | 种数/种 | 占总种数的比例/% | 属数/属 | 占总属数的比例/% |
| 1 | 菊科 | 30 | 13.82 | 18 | 11.61 |
| 2 | 禾本科 | 24 | 11.06 | 21 | 13.55 |
| 3 | 蓼科 | 17 | 7.83 | 4 | 2.58 |
| 4 | 豆科 | 15 | 6.91 | 8 | 5.16 |
| 5 | 莎草科 | 15 | 6.91 | 5 | 3.23 |
| 6 | 蔷薇科 | 11 | 5.07 | 7 | 4.52 |
| 7 | 唇形科 | 9 | 4.15 | 8 | 5.16 |
| 8 | 十字花科 | 8 | 3.69 | 8 | 5.16 |
| 9 | 苋科 | 7 | 3.23 | 7 | 4.52 |
| 10 | 毛茛科 | 6 | 2.76 | 5 | 3.23 |
| 合计 | 142 | 65.44 | 91 | 58.71 | |
3 木兰松花江国家湿地公园种子植物植被型及群系Vegetation type and formation of seed plants in Mulan Songhuajiang National Wetland Park |
| 植被型 | 群系 | 主要伴生种 |
| 落叶阔 叶林 | 山杨群系 | 榆树、胡枝子、猪毛蒿、委陵菜、龙牙草、路边青 |
| 落叶阔 叶灌丛 | 松江柳群系 | 稗、水蓼、旋覆花、拂子茅、二歧银莲花、扛板归 |
| 草甸 | 酸模叶蓼群系 | 大籽蒿、猪毛蒿、翅果菊、藜、全叶马兰、鼠掌老鹳草 |
| 草本 沼泽 | 芦苇群系 | 华水苏、盒子草、菰、荻、水葱、黑三棱 |
| 香蒲群系 | 羽叶鬼针草、华水苏、盒子草、灯芯草、黑龙江酸模、毒芹 | |
| 蒌蒿群系 | 牛鞭草、翅果菊、刺儿菜、萝藦、地肤、草地风毛菊 | |
| 瘤囊薹草群系 | 茴茴蒜、小白花地榆、狭叶荨麻、沼生蔊菜、箭头蓼、沼生柳叶菜 | |
| 水生 植被 | 欧菱群系 | 金鱼藻、浮萍、两栖蓼、狐尾藻 |
| 荇菜群系 | 浮萍、狐尾藻、两栖蓼、篦齿眼子菜 | |
| 眼子菜群系 | 野慈姑、小茨藻、浮萍、两栖蓼 |
4 木兰松花江国家湿地公园种子植物种的区系Species flora of seed plants in Mulan Songhuajiang National Wetland Park |
| 种的分布区类型和亚型 | 物种数/种 | 种的分布区类型和亚型 | 物种数/种 |
| I世界性 | 21 | 8东亚 | 15 |
| 1世界分布 | 21 | 10中国-日本 | 30 |
| II亚寒带-寒带 | 28 | 10-2中国-日本-蒙古草原 | 1 |
| 2北温带-北极 | 4 | 11中国东部 | 4 |
| 2-1旧世界温带-北极 | 5 | 12东北-华北 | 4 |
| 2-2亚洲-北美-北极 | 1 | 12-1东北-华北-蒙古草原 | 1 |
| 2-3亚洲温带-北极 | 2 | 14东北 | 2 |
| 3西伯利亚 | 7 | 14-2东北-达乌里 | 2 |
| 3-1东部西伯利亚 | 9 | 14-3东北-大兴安岭 | 1 |
| III温带 | 149 | 19达乌里-蒙古 | 3 |
| 4北温带 | 25 | IV热带 | 19 |
| 4-1北温带-南温带 | 2 | 22北温带-热带 | 2 |
| 5旧世界温带 | 31 | 22-1旧世界温带-热带 | 5 |
| 6亚洲-北美 | 3 | 22-2亚洲北美温带-热带 | 3 |
| 7温带亚洲 | 25 | 22-3亚洲温带-热带 | 9 |
/
| 〈 |
|
〉 |